Konsultacje projektu ustawy o ochronie klimatu

23 listopada 2023 r. w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie odbyły się konsultacje projektu ustawy o ochronie klimatu, organizowane przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu i Fundację ClientEarth Prawnicy dla Ziemi. Patronem honorowym wydarzenia był JM Rektor Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, prof. Piotr Wachowiak, a partnerem UNEP/GRID-Warszawa. 

Polska nie przyjęła dotychczas prawnie wiążących celów klimatycznych, a w kraju brakuje spójnego systemu ograniczania emisji i adaptacji do zmiany klimatu. Brak wiążącej ścieżki odchodzenia od paliw kopalnych powoduje również niepewność inwestycyjną wśród przedsiębiorców, którzy nie wiedzą, jak szybko powinni dekarbonizować swoją działalność. To jeden z celów, dla których kilkanaście europejskich państw (w tym Wielka Brytania, Niemcy, Francja, a od tego roku – Szwajcaria) przyjęło ramowe ustawy o ochronie klimatu, wyznaczające tempo transformacji poszczególnych gospodarek. Zaawansowane projekty takich ustaw są obecnie przedmiotem konsultacji m.in. na Słowacji czy w Turcji. W Polsce pierwszy projekt podobnej ustawy przedstawiła w kwietniu tego roku Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi. Więcej informacji tutaj

Podczas spotkania zorganizowanego 23 listopada przez FOB i ClientEarth we współpracy ze Szkołą Główną Handlową w Warszawie i UNEP/GRID-Warszawa omówiono kluczowe z punktu widzenia biznesu aspekty. Poniżej podsumowanie najważniejszych kwestii poruszanych podczas konsultacji projektu ustawy o ochronie klimatu:

  • Projekt ClientEarth zawiera kilka elementów istotnych z perspektywy firm:
    • Po pierwsze, przewiduje on krajowe cele klimatyczne: osiągnięcia neutralności klimatycznej najpóźniej do 2050 r. oraz redukcji emisji o 55% do 2030 r. (względem 1990 r.). Ścieżkę dojścia do tych celów mają zapewnić 5-letnie budżety emisyjne, ustalane przez rząd przy merytorycznym wsparciu nowej instytucji – Rady Ochrony Klimatu. Należy podkreślić, że obowiązek spełnienia celów klimatycznych skierowany jest do państwa, a projekt nie zawiera bezpośrednich limitów emisyjnych dla poszczególnych firm.
    • Po drugie, projekt przewiduje dodatkową weryfikację klimatyczną planowanych inwestycji, przeprowadzaną w ramach procedury oceny oddziaływania na środowisko. Propozycja ta jest jednak neutralna i nie stanowi dodatkowego obciążenia regulacyjnego dla przedsięwzięć wykorzystujących niskoemisyjne technologie.
    • Po trzecie, projekt zawiera propozycję przekazywania corocznie przynajmniej 1 proc. polskiego PKB na ochronę klimatu, w tym zwłaszcza na dofinansowanie zielonych inwestycji – mowa jest o kwocie rzędu 30-40 mld zł rocznie, wypłacanej bezpośrednio z budżetu państwa. Głównym beneficjentem tego rozwiązania mogliby być właśnie polscy przedsiębiorcy.

Gospodarczy wymiar ustawy o ochronie klimatu, zawierającej ambitną i przewidywalną ścieżkę dekarbonizacji, to przede wszystkim:

  • ochrona konkurencyjności w związku z niższym śladem węglowym polskich towarów i usług (polskie PKB to w ponad 50 proc. eksport, w tym zwłaszcza do ambitniejszych klimatycznie gospodarek),
  • dostęp do tańszej energii, wynikający ze zwiększonych inwestycji w OZE,
  • większa atrakcyjność inwestycyjna dla globalnych firm i nowe, zielone miejsca pracy w kraju.

Uczestnicy konsultacji byli zgodni, że projekt jest istotny dla biznesu. Podkreślali w szczególności, że z ich perspektywy w takiej ustawie przydałyby się dodatkowe mechanizmy zachęt dla ambitnych klimatycznie firm, np. w formie preferencyjnego dostępu do wsparcia z puli 1 proc. PKB. 

Postulaty, które padały ze strony uczestników spotkania, dotyczyły także ryzyka związanego z przeregulowaniem (duża liczba aktów prawnych na poziomie unijnym) oraz konieczności uwzględnienia w projekcie kwestii operacyjnych (np. w postaci rekomendacji do zamówień publicznych) oraz edukacyjnych (wskazano na bardzo niski poziom wiedzy na temat zmian klimatu wśród polskich przedsiębiorców). Poruszono także istotną z punktu widzenia biznesu kwestię przewidywalności regulacyjnej oraz konieczności wsparcia dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw.

Dziękujemy wszystkim uczestnikom za udział w spotkaniu i ożywioną dyskusję. 

Zachęcamy również do nadsyłania uwag na temat projektu ustawy pod adres: chapter.zero.poland@fob.org.pl